Kerndoelen kunst en cultuur

Hoe PIONIER! aansluit bij de kerndoelen

Het concept-kader kunst en cultuur ligt op tafel in een MT-overleg, en de vraag die opkomt is zelden inhoudelijk. Dekken we dit al, of moeten we alles opnieuw opbouwen? Voor de meeste scholen is dat niet-weten vervelender dan de kerndoelen zelf, want je kunt er niets mee plannen en je kunt er niets over zeggen als het bestuur ernaar vraagt. Daarom eerst het korte antwoord, zodat je het kunt voorlezen in een overleg.

Per kerndoel

• Kerndoel 35, artistiek creatief vermogen. Volledig gedekt binnen de leerlijn. Elk thema vraagt van een leerling dat er iets ontstaat dat er nog niet was, met eigen keuzes in materiaal, vorm en richting.
• Kerndoel 36, maken en betekenis geven. Volledig gedekt. Betekenis geven is bij ons geen afsluitende stap, het zit in de opdracht zelf, want zonder eigen betekenis is er geen eigen antwoord.
• Kerndoel 37B, kunstbeschouwing. Gedekt, en op een andere manier dan je misschien verwacht. Kijken naar kunst zit verweven in het maakproces en niet in een los kijkmoment. Hieronder staat waarom.
• Kerndoel 37A, het actief meemaken van kunst buiten school. Bewust niet door ons ingevuld. Dat delen we met culturele partners, en ook daarvoor staat de reden hieronder.

Samen dekken die twee lagen, de leerlijn en de culturele partner, het hele kader. Voor beeldend is dat compleet.

Waarom kunstbeschouwing niet apart staat

Een kijkles die los van het maken staat, gaat vaak dezelfde kant op. Er hangt een werk op het digibord, er komen vragen over wat je ziet, en na tien minuten heeft de klas de kleuren benoemd en een titel geraden. Het is geen verloren tijd en het blijft meestal aan de oppervlakte, omdat een leerling die zelf nog niets heeft gemaakt weinig heeft om mee te vergelijken.

Wie net een half uur heeft geworsteld met de vraag hoe je beweging laat zien in iets dat stilstaat, kijkt anders naar een werk waarin een kunstenaar datzelfde probeert. Dan gaat het gesprek over keuzes, en over wat je zelf zou hebben gedaan. Dat is kunstbeschouwing die blijft hangen, en die is alleen mogelijk als het kijken en het maken in hetzelfde proces zitten. In onze lessen komt de kunstenaar daarom binnen op het moment dat de vraag van de leerling erom vraagt. Dat is een ontwerpkeuze die in elk thema terugkomt.

Waarom we kerndoel 37A weggeven

Een museumbezoek, een voorstelling, een kunstenaar in de klas. Wij zouden dat kunnen aanbieden en we doen het niet, omdat het ergens anders beter gebeurt. Een lokale culturele instelling kent de collectie, de makers en de omgeving van de school. Die ervaringslaag is hun vak.
Wat scholen vaak missen is niet de ervaring, het is de lijn eronder. Een museumbezoek in groep 6 en een theaterworkshop in groep 8 staan los van elkaar zolang er geen doorgaande opbouw onder ligt. Wij leveren die opbouw, en de instelling levert het moment dat een kind zich herinnert. Samen is dat sterker dan wat een van beiden alleen zou doen.

Voor jullie betekent dat ook iets praktisch. Loopt er bij jullie een traject met een culturele partner, bijvoorbeeld via de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit, dan hoeft dat niet te concurreren met de leerlijn. Het vult de plek in die wij open laten.

Wat dit betekent voor de verantwoording

Een school die met de leerlijn werkt kan bij een gesprek met de inspectie of het bestuur laten zien dat er een doorgaande opbouw ligt van groep 4 tot en met 8, met vijf tot acht thema’s per leerjaar en ongeveer vier lesuren per thema. Dat is iets anders dan een verzameling losse activiteiten die toevallig onder kunst vallen.

De vraag die daarbij meestal volgt is hoe je weet dat het werkt. Daarvoor kijk je naar het proces en niet naar de werkstukken. Werk dat er per leerling anders uitziet, leerlingen die beginnen zonder eerst te vragen of het mag, en een gesprek na afloop waarin verschillen normaal zijn. Dat zijn de dingen die je kunt observeren zonder een afvinklijst.

Het voorbehoud

De kerndoelen kunst en cultuur zijn nog concept en moeten nog worden vastgesteld. Wij volgen die ontwikkeling en passen het lesmateriaal aan als de definitieve versie op onderdelen afwijkt. De opbouw van de leerlijn staat daar los van, want die is gebouwd op hoe kinderen leren en niet op de nummering van een kader. Na de definitieve vaststelling van de kerndoelen door de regeling volgt hier een verdere uitwerking per kerndoel, die je kan downloaden.